AED, czyli Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny, to urządzenie medyczne przeznaczone do przywracania prawidłowego rytmu serca u osoby z nagłym zatrzymaniem krążenia. Działa poprzez analizę rytmu serca i, jeśli to konieczne, podanie impulsu elektrycznego, a co ważne, może być używane przez osoby bez wykształcenia medycznego dzięki instrukcjom głosowym i wizualnym. 

Do czego służy AED?

• Analiza rytmu serca:Po przyklejeniu elektrod do klatki piersiowej pacjenta, AED automatycznie analizuje jego rytm serca.
• Wydanie impulsów:Jeśli urządzenie wykryje zaburzenia takie jak migotanie komór, które można skorygować, wyda polecenie podania impulsu elektrycznego, który wycisza chaotyczne pobudzenia serca i pomaga przywrócić prawidłowy rytm.
• Udzielanie instrukcji:AED prowadzi użytkownika przez całą procedurę za pomocą komunikatów głosowych i wizualnych, instruując, kiedy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową, a kiedy jest potrzebny wstrząs.
• Bezpieczeństwo:Jest to bezpieczne urządzenie, które samo decyduje, czy konieczny jest defibrylator, co zmniejsza ryzyko błędu. 

Gdzie znaleźć AED?

• AED są często dostępne w miejscach publicznych, takich jak galerie handlowe, lotniska, dworce kolejowe, stadiony, szkoły, urzędy i inne budynki użyteczności publicznej. 
• Gmina Chełmek ze środków „Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026” zakupiła 7 szt. defibrylatorów AED, które zostały zamontowane na terenie Gminy Chełmek w następujących miejscach:

- na budynku OSP Bobrek ul. Nadwiślańska 150

- na budynku OSP Gorzów ul. Kwiatowa 1

- na budynku OSP Chełmek ul. Staicha 3

- na budynku Administracji Domów Mieszkalnych ul. Piłsudskiego 8

- na budynku Wiejskiego Domu Kultury w Gorzowie ul. Szkolna 5

- na budynku Centrum Sportowego ul. Krakowska 22 w Chełmku

Defibrylatory zamontowane na budynkach OSP zostały podłączone  do systemu syren alarmowych OSP. W przypadku konieczności użycia defibrylatora AED, po otwarciu kapsuły automatycznie zostanie uruchomiona syrena OSP. Kapsuły utrzymują stałą temperaturę urządzenia.

Kiedy używać AED?

• Nagłe zatrzymanie krążenia:AED stosuje się, gdy u osoby poszkodowanej stwierdzono nagłe zatrzymanie krążenia (NZK), objawiające się m.in. brakiem oddechu i utratą przytomności.
• Szybkość reakcji:Kluczowe jest użycie urządzenia jak najszybciej, ponieważ brak tlenu dostającego się do mózgu szybko prowadzi do śmierci. 

Jak działa AED?

Pomiędzy elektrodami umieszczonymi na ciele osoby poszkodowanej przechodzi impuls elektryczny o odpowiedniej energii, który napotyka na swojej drodze mięsień sercowy. Uwolniona przez defibrylator energia powinna przywrócić prawidłową, regularna pracę serca.

AED analizuje EKG poszkodowanego i wykrywa, czy defibrylacja jest konieczna. Najnowsze aparaty dwufazowe same dostosowują parametry wyładowania do potrzeb osoby poszkodowanej.

Czas a skuteczność defibrylacji

Szyba interwencja, użycie automatycznego defibrylatora zewnętrznego i prawidłowo przeprowadzona resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO) mogą znacznie zwiększyć szanse na przeżycie osoby, u której wystąpiło nagłe zatrzymanie krążenia.

Defibrylacja wykonana po utracie przytomności w czasie:

do 1 minuty – 90% skuteczności,

do 5 min – w 50% skuteczności,

do 7 min – w 30% skuteczności.

Jak udzielić pomocy?

Zanim przystąpisz do udzielania pomocy upewnij się, czy miejsce podjęcia interwencji jest bezpieczne. Sprawdź, czy poszkodowany reaguje. Jeśli nie reaguje i nie można znaleźć tętna, natychmiast rozpocznij wykonywanie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, aby utrzymać przepływ krwi do ważnych narządów. Niezwłocznie poproś inną osobę o pomoc – zlokalizowanie, przyniesienie AED i kontakt z numerem 999 lub 112.

Jak korzystać z AED?

1. Uruchom AED i postępuj zgodnie z komunikatami wizualnymi i/lub dźwiękowymi. Niektóre modele wymagają naciśnięcia przycisku, aby go włączyć, podczas gdy inne włączają się automatycznie po podniesieniu pokrywy.
2. Zamocuj elektrody AED. Umieść jedną z nich po prawej stronie klatki piersiowej, tuż poniżej obojczyka. Drugą elektrodę umieść w lewym dolnym rogu klatki piersiowej.
3. Podłącz złącze (jeśli to konieczne).
4. Naciśnij przycisk AED i uruchom analizowanie rytmu serca osoby poszkodowanej.
5. Jeśli AED zaleca dostarczenie impulsu elektrycznego, upewnij się, że nikt postronny nie dotyka osoby poszkodowanej.  Naciśnij przycisk wywołujący impuls elektryczny.
6. Kontynuuj resuscytację krążeniowo-oddechową i postępując zgodnie z instrukcjami na AED, aż do przybycia personelu ratowniczego. 

Czy AED może być używany w przypadku dzieci?

Niektóre AED oferują ustawienie pediatryczne lub elektrody przeznaczone dla dzieci, które dostarczają impuls o niższej mocy. Większość standardowych AED może być stosowanych u dzieci w wieku powyżej 8 lat lub o wadze przewyższającej 25kg.

Nie zaleca się stosowania AED u dziecka poniżej 1. roku życia. W warunkach pozaszpitalnych konieczność korzystania z AED w takich przypadkach zachodzi bardzo rzadko. W przypadku starszych dzieci, nawet jeśli urządzenie nie jest dostosowane dla pacjenta pediatrycznego, należy użyć AED. Trzeba pamiętać, aby jedną z elektrod umieścić bezpośrednio nad mięśniem sercowym, a drugą na plecach dziecka, tak, by serce znalazło się pomiędzy nimi.